https://peda.net/id/96a2a16e9a1 2016-10-24T20:45:01+03:00 https://peda.net/:static/535/peda.net.logo.bg.svg <div class="license">Tämän sivun lisenssi <a rel="license" href="https://peda.net/info">Peda.net-yleislisenssi</a></div> https://peda.net/id/ce04b4769a1 2017-03-13T16:41:46+02:00 <p><strong>GIELDDA DUOJI OAHPPAPLÁNA 2016 (3. – 6. luohkát)</strong></p> <p><strong><em>Duojioahpahus Ohcejoga gielddas<br/> </em></strong><em>Čuovvut riikkaviidosaš, guvllolaš ja báikkálaš oahppaplána vejolašvuođaid mielde.<br/> <strong><br/> Duodji<br/> Duodji lea máŋggabealat dáidduid lohkan iešguđetlágan fáttáid ja prošeavttaid hámis. Ulbmilin lea ovddidit oahppi gieđadáidduid, plánendáiddu ja problemačoavdindáiddu sihke mieđis doaladumi bargamii ja teknihkkái ahkebajis vejolašvuođaid ja attáldagaid mielde. Geavatlaš barggus oahppi oažžu duoji ja teknihka vuođđodieđuid ja dáidduid sihke hárjána daid máhttima eaktudan joatkkaoahpuide, bargguide ja buđaldusaide.<br/> <br/> Duoji plánen ja ráhkadeapmi lea máŋggabealat proseassa, mas galgá máhttit ovttastit iežas dovdduid, jurdagiid ja miellagovaid iešguđetlágan materiálaide ja teknihkalaš čovdosiidda. Duoji plánen ja ávnnasteapmi lea oppala</strong></em><strong><em>š </em></strong><strong><em>hutkkálas doaibman bissovaš guorahallan, válljen ja mearrádusdahkan.<br/> Duojis oahppi bagadallat ain eambbo olles duodjeproseassa hálddašeapmai, masa gullá buktaga dahje barggu iehčanas dahje servošii guoski plánen, ávnnasteapmi ja árvvoštallan.<br/> Diehto- ja gulahallanteknihkka ja teknologiija dorjon bargoneavvuid atnit máŋggabealagit ja iešguđetlágan bargovugiin arvvosmahttit oahppiid oasálašvuhtii, aktiivavuhtii ja iešstivrejupmái<br/> <br/> Oahppi oahpásmuvvvá sápmelaš ja suopmelaš sihke eará álbmogiid duodjeárbevirrui, man mielde son oahppá atnit arvvus iežas ja eará álbmogiid kultuvrra.<br/> <br/> Oahpahusa oppalaš ordnedeamit<br/> <br/> </em></strong></p> <p><em>Duodji lea buot oahppiide sisdoalu dáfus seammasullasaš oahppoávnnas, man sisdoalut sisttisdollet nu teknihkálaš go tekstiiladuoji. Teknihkálaš duoji sisdoaluin deattuhuvvojit luonddudiehtagiidda ja inšeneavradiehtagiidda gullevaš teknologiija, teknihkálaš dáiddut ja dáidu bargat. Tekstiiladuoji sisdoaluin fas deattuhuvvojit humanistalaš dieđasuorgái ja dirhtagii gullevaš plánendáiddut, estehtalaš dáiddut ja diehtu dáiddus.</em></p> <p><em>Jahkeluohkáin 3-4 duoji oahpahus ollašuhttojuvvo seammásullasažžan buot oahppiide ja dat sisttisdoallá sihke teknihkálaš duoji ja tekstiiladuoji sisdoaluid. 5-7 luohkáin oahpahus sisttisdoallá buot oahppiide oktasaččat sihke teknihkálaš duoji ahte tekstiiladuoji sisdoaluid, man lassin oahppái sáhttá addit vejolašvuođa deattuhit duodjeoahpuidisguin juogo teknihkálaš duodjái dahje tekstiiladuodjái dan mielde mas ieš lea berostuvvan ja mas dovdá iežas leat buorre.</em></p> <p><em>Juos oahppi lea deattuhuvvon duoji málles válljen teknihkálaš duoji, studere son tekstiiladuoji juogo lotnašuddi ortnega mielde dahje projeaktalundosaččat. Ovttasprojeavttaid ulbmilin lea doalahit ja hárjehuhttit guktuid dujiid dieđuid ja dáidduid. Projeakta sáhttá leat duodji, man válmmaštallamii geavahuvvojit guktuid duodjesurggiid materiálat ja duddjonvuogit.</em></p> <p><em>Projeavttain olles luohkká sáhttá duddjot ovttas guvttiin oahpaheaddjiin dahje luohká sáhttá juohkit seahkalas joavkun guovtti sadjái.</em></p> <p><em><b>Ovttasbargoprojeakta</b> sáhttá leat omd. Árgabeaibarggut, masa gullet stohppádeapmi, boalu njađđin, báiddi striiken, buvssaid striiken, sihkkela divodeapmi, sabehiid vuoidan jed.</em></p> <p><em><strong><em><br/> <br/> </em></strong></em></p> <table> <tbody> <tr> <td> </td> <td> <p>Sisdoalut<br/> Tekstiiladuoji oassi</p> </td> <td> <p>Báikkálaš/árbevirolašduodji</p> </td> <td> <p>Viiddis máhttin</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S1 Ideaid hutkan <br/> <br/> 3. - 6. luohkká</strong></p> </td> <td> <p>Olles duodjeproseassa álggahettiin oktasaš temá oahppanbihtá hutkat ideaid okto dahje joavkkus ságastallamiin. Ideat leat álgomuttus hápmosat oahppanbihtá čovdosis. Ideat sáhttet šaddat iežas dovdduid , eallámušaid dahje ovttas vásihuvvon diliid dahje jurddafáttáid vuođul, earet eará dáiddabarggut, populáradáidda, musihkka, filmmat, máidnasat, luondu, biras, reklámat, reaissut, galledeamit dahje muittut sáhttet addit oktasaš vuolggasaji. Jurddafáttáid sáhttet fállat maiddái áiccut, biergasat, hámit, ráhkadusat, materiálat ja albmoneamit.</p> </td> <td> <p><strong>PS1<br/> </strong>Ideat sáhttet šaddat árbevirolaš sámi duodjeárbbi vuođul.<br/> Maiddái iežas bearraša dahje giliservoša árbevirolaš málle vuođul.</p> </td> <td> <p>L1, L2</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S2 Plánen<br/> 3. - 6. luohkká</strong></p> </td> <td> <p>Dán muttu ulbmilin lea fidnet hutkkojuvvon duodji ja dan ávnnasteami plána oidnojeaddji hápmái. Plánema juksanmearrin lea soames ođđa hutkan.</p> </td> <td> </td> <td> <p>L2, L3, L6, L5</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S2 Plánen<br/> 3. luohkká</strong></p> </td> <td> <ul> <li>Goarrunbarggu plánemis deattuhat estetihkalaš iešvuođaid plánema, omd. ivnniid, čiŋáid/ govvosiid ráhkadeapmi, hápmi.</li> </ul> <ul> <li>Gákkesdeaddimis oktageardán deaddiluvvon govaid plánen ja minstara ráhkadeapmi</li> </ul> </td> <td> <p><strong>PS2</strong></p> <ul> <li>Árbevirolašduoji plánemis ja ráhkadeamis váldit vuhtii sámi duoji árbevieruid.</li> </ul> </td> <td> <p>L2, L6</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>4. luohkká</strong></p> </td> <td> <ul> <li>Goarrunbargguplánemis deattuhat buktaga teknihkalaš plánema omd. sturrrodat, ávnnastanvuohki ja bargoortnet</li> </ul> </td> <td> <ul> <li>Árbevirolašduoji plánemis deattuhat buktaga teknihkalaš plánema</li> </ul> </td> <td> <p>L5</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>5. luohkká</strong></p> </td> <td> <ul> <li>Heahkkalastinbarggu plánemis geahččalat hutkat nu persovnnalaš buktaga go vejolaš</li> </ul> </td> <td> <ul> <li>Moderniserejuvvon árbevirolašduoji geahččalat fidnet nu ’iežas láganin’ go vejolaš</li> </ul> </td> <td> <p>L1</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>6. luohkká</strong></p> </td> <td> <ul> <li>Figgat persovnnalaš barggu plánemii</li> </ul> <p> </p> <ul> <li>Plánemis ja válmmašteamis deattuhat oahppi iežas čovdosiid gávdnoma</li> </ul> </td> <td> </td> <td> <p>L1</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S3 Geahččaleapmi</strong></p> </td> <td> <ul> <li>Geahččalat iešguđetlágan duojis geavahuvvon mášeniid ja ávnnastanvugiid. Geahččalat ráhkadit prográmmaid.</li> </ul> </td> <td> <p><strong>PS3</strong> <br/> Geahččalat iešguđetlágan materiálaid, náhkiid, láiggiid, fiberiid, láđđi, silkki, bummolgággásiid, ođđasisatnu- materiálaid, muora, dávtti, metállaid jed.</p> </td> <td> <p>L5</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S4 Ollašuhttin<br/> <br/> 3. - 6. luohkká</strong></p> </td> <td> <ul> <li>Duoji ávnnastanmuttus ollašuhttit plána ja geardduhat aššiid. Dalle ođđa máhttima ovttastahttit boares diehto- ja dáidoráhkadussii sihke oahppat heivehit dan ođđa vugiin.</li> </ul> </td> <td> </td> <td> <p>L1,L5, L6</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S4 Ollašuhttin<br/> <br/> 3. luohkká</strong></p> </td> <td> <p><strong>Goarrun</strong><br/> - Mášengoarruma álgooahput<br/> - Goarrunmášena dábálaš sávdnjiid, arpuid bidjan ja spulen<br/> - Goarrunbarggu herven gieđaiguin- ja/dahje mášenhervema mielde<br/> - Minstara geavaheapmi<br/> <br/> <strong>Heahkkalastin</strong><br/> - Goallosčalbmi, giddesčalbmi<br/> Sierrateknihkat<br/> - Iešguđetlágan duhppenvuogit</p> <p>omd. dássebarggut, golmmaollilvuođa barggut <br/> - Iešguđetlágan gákkesdeaddinvuogit omd. duhkuin deaddin, silliin deaddin</p> </td> <td> <p><strong>PS4 <br/> Goarrun</strong><br/> Goarrunbarggu hervemis sáhttit atnit árbevirolaš hearvamálliid <br/> <br/> <strong>Náhkkebarggut </strong><br/> Ávnnastat omd. áibmenáhki áimmiid / náluid seailluheapmai<br/> <br/> <strong>Gođđin </strong><br/> Njuikkoniin gođđit oktageardán čuldojuvvon vuoddagiid omd. čoavddamaŋŋošiid, girjemearkkaid, lupma dahje lávkka hearvavuoddagat <br/> <strong>Bárgideapmi<br/> </strong>Bárgideapmi golmmain dahje njeljiin láiggiin. Ráhkadat vuoddagiidda heivvolaš dihpiid.</p> </td> <td> <p>L2, L6</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>4. luohkká</strong></p> </td> <td> <p><strong>Goarrun</strong><br/> - Dábálaš- ja hervejeaddji goarrunmášena hearvasávnnjiid máŋggabealat ávkkástallan<br/> - Iešguđetlágan liidnebihttábargomállet omd. hoahppoteknihkat, crazy, liidnebihttámálen<br/> <strong>Gákkesgođđin</strong><br/> - Gákkesgođđima álgooahput<br/> - Čuožžamat ja gođa<br/> - Čuožžama suohppun ja gidden<br/> - Gođđin<br/> - Láiggit, gođđosat omd. ulloláiggit gč. árbevirolašduodji<br/> <strong>Gođđin</strong><br/> - Gieđaingođđima álgooahput<br/> - Čalmmiid suohppun<br/> - Rivttes čalmmi gođđin<br/> - Gođđosa loahpaheapmi</p> </td> <td> <p><strong>PS4<br/> Náhkkebarggut</strong><br/> - Ávnnastat sistesuorbmagoađi badjelsuohppungorostagaiguin (yliluomispistoin)<br/> - Gáibideaddji bargun sáhttit ráhkadit omd. dohká sistegápmiid</p> <p><strong>Gođđin</strong></p> <p>Njuikkuhat njuikkoniin oktageardán čuldojuvvon vuoddagiid. <br/> <br/> <strong>Bárgideapmi<br/> </strong>Bárgideapmi 5 - 7 láiggiin</p> </td> <td> <p>L2, L6</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>5. luohkká</strong></p> </td> <td> <p><strong>Goarrun</strong><br/> - Biktasa ráhkadeapmi <br/> - Mihtuid váldin, mihttotabealla, minsttarsturrodat, minstara sárgun, minstara nuppástusat, vadjanplána <br/> - Goarrunmášiinna vatni–sávnnjit ja sávdnenmášen geavaheapmi<br/> <strong>Heahkkalastin</strong><br/> - Goallosčalbmi(kjs), giddesčalbmi (ks), ½ čuolda, čuolda ja giddes goallosčalbmi (kkjs)<br/> - Heahkkalastinmearkkat ja oanádusat<br/> - Sárgojuvvon ja sánálaš rávvaga čuovvun<br/> <strong>Oktasašbargoprošeakta</strong><br/> - Oahppit ollašuhttet oktasašbargoprošeavtta, mii sáhttá leat omd. iežas luohká čábbudeapmai guoskevaš bargu, čájálmasa biktasiid dahje unna ráidobuktaga ollašuhttin. Prošeavtta sáhttá maiddái ollašuhttit ovttas teknihkalaš duoji joavkkuin.</p> </td> <td> <p><strong>PS4<br/> Náhkkebarggut </strong><br/> - Sisteseahka goarrun, hervet láđiin dahje bearalhearvvaiguin<br/> <strong>Goarrun</strong><br/> -omd. Sámegávtti ja –gahpira goarrun dohkkái<br/> - Modearna láhkai ollášuhtton árbevirolaš duodji omd. báttit, čuolbman, náhkkeduojit, báidnin (luondduivnnit, batihkka) jed.<br/> <br/> <strong>Oktasašbargoprošeakta </strong>teknihkalaš dujiin sáhttášii leat maiddái nállogoađi ávnnasteapmi.</p> </td> <td> <p>L2, L5, L6</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>6. luohkká</strong></p> </td> <td> <p><strong>Gođđin</strong><br/> - Jorggu čalmmi gođđin<br/> - Gođđosa čalmmiid oktiiluoitin ja čálmmiid lasiheapmi <br/> - Iešguđetlágan bárggešat ja diehpit<br/> <strong>Bivttasfuolahus</strong><br/> - Tekstiilaid fuolahus omd. bassan, sriiken<br/> - Duogŋán ja stohppádeapmi <br/> - Herven, báidnin, sturrodaga rievdadeapmi, ođđa geavahandárkkuhusa ohcan<br/> - Suvdilis ovdáneapmi<br/> bivttasfuolahus sáhttá leat maiddái molssabarggu fáddán.<br/> Moslssabarggu fáddán sáhttá leat maiddái sieđggageardun dahje duhppen <br/> <strong>Gákkesgođđin </strong><br/> - Oahpásmuvvat gákkesmuoraide<br/> - Gođđit omd. poppana, lávkka dahje ránu</p> </td> <td> <p><strong>PS4<br/> Gođđin</strong><br/> - Gođđit árbevirolaš hearvafáhcaid omd. Lovikkafáhcaid dahje sápmelaččaid árbevirolašfáhcaid <br/> <strong>Náhkkebarggut</strong><br/> -Giehtačiŋa /diibmobátti/<br/> vuoktasolju jed.silbasreaŋga- dahje bearalčiŋaiguin.<br/> <strong>Goarrun<br/> </strong>-Ánnastit omd. láđđis hearvabáttiiguin hervejuvvon burssa, giehtalávkka dahje ovttastuvvon mátketelefonskuohpu ja burssa. Burssain ja giehtalávkkas lea metállarápma.</p> </td> <td> <p>L2, L5</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S5 Heiveheapmi</strong></p> </td> <td> <p>Barggu olis oahpásmuvvat suorggi vuođđodoahpagiidda, dorvvolaš materiálaide ja bargovugiide. Oahpásmuvvat buorre buktaga iešvuođaide ja dorvvolaš duddjonkultuvrii.</p> </td> <td> </td> <td> <p>L3</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>3. luohkká</strong></p> </td> <td> <p>Oahpahallat goarrunmášena ja sriikaruovddi dorvvolaš geavaheami</p> </td> <td> </td> <td> <p>L3</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>4. luohkká</strong></p> </td> <td> <p>Persovnnalaš ovddasvástádusa ádden</p> </td> <td> </td> <td> <p>L3</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>5. luohkká</strong></p> </td> <td> <p>Sávdnenmášeniin barggadettiin váldit vuhtii erenoamážit vadji deari</p> </td> <td> </td> <td> <p>L3</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>6. luohkká</strong></p> </td> <td> <p>Oahppi oahppá váldit fuopmášupmái oppa joavkku bargodorvvolašvuođa</p> </td> <td> </td> <td> <p>L3</p> </td> </tr> <tr> <td> <p><strong>S6 Dokumenteren ja árvvoštallan<br/> <br/> 3. - 6. luohkká</strong></p> </td> <td> <p>Dokumenterema biergasat molsašuddet peannas tablehtii, vurkema ollašuhttin sáhttá leat vurkema čuozáhat ieš dahje olggobealde leahkki. Ollašuhttin lea vejolaš árbevirolaš gihpagiiguin lokigirjji láhkai dievasmahtton tevnnehiid ja čuovgagovaiguin, affiššaid, brošyraid dahje girjjáža hámis luohká ja skuvlla reaidduid fállan rámaid siste. <br/> Dokumenteren lea nappo oahppanproseassa oidnojeaddjin dahkan lávki lávkki mielde dahje stuorra lávkiiguin, dađi mielde mat leat oahppi dan bottu dáiddut</p> </td> <td> <p><strong>PS6</strong> <br/> Oktasašbargoprošeakta plánejuvvo ovttas ja dokumentererjuvvo jogo báhpárii dahje digitálalaš hápmái</p> </td> <td> <p><br/> L1, L4, L5</p> </td> </tr> </tbody> </table> <p><strong><em><br/> Árvvoštallan <br/> <br/> Duojis árvvoštallat duddjoma olles proseassa, mii šaddá plánemis, bargoproseassas, bohtosis sihke buđaldanberoštumis ja bargodoaladumis. Árvvoštallan galgá addit oahppi iešdovdamuša ja iešluohttámuša doarju máhcahaga. Máhcahat galgá oahpahit oahppi jurddašit nuppi oahppi duojis ja duddjomis miehtemielalaččat.<br/> <br/> Árvvoštallamii oassálastet váldoaššis oahpaheaddji ja oahppi, muhto maiddái skibirárvvoštallan ja árvvoštallanságastallan leat vejolaččat.</em></strong></p> 2016-10-24T20:46:34+03:00