https://peda.net/id/95838bb0e1f 2024-03-14T12:57:00+02:00 https://peda.net/:static/547/peda.net.logo.bg.svg <div class="license">Tämän sivun lisenssi <a rel="license noopener" href="https://peda.net/info" target="_blank">Peda.net-yleislisenssi</a></div> https://peda.net/id/e6b5a8b0e1f 2024-05-17T15:05:32+03:00 <p><strong>Rávvagat ealánčoakkáldaga bargamii</strong></p> <p>Juohke oahppi ulbmilin lea čoaggit unnimustá <strong>30 šlája ealánčoakkáldaga</strong>, man son addá maŋimustá 8. luohká čavčča oahpaheaddjái árvvoštallama várás. Oahppi čoaggá čihččet ja gávccát luohká gaskkas gease áigge iehčanassii 30 ealánšlája, maid son identifisere ja namaha.</p> <p><strong class="editor red">Elliid, mat leat bessemin čivggaiguin, ii oaččo ráfehuhttit. Áitatvuloš šattuid ii oaččo čoaggit iige duolbmat.</strong></p> <p><strong>7.-8. lk gaskkas gease áigge oahppit čogget šattuid vuvddiin, jekkiin ja duoddariin ja govvejit elliid vuvddiin ja čázádagain. </strong>Čoakkáldagas berrejit leat maiddái iehčanassii čoggojuvvon šattut. Čoakkáldat dahkko árbevirolaččat báhpára ala dahje digitálalaččat. Dat sáhttá sisttisdoallat goappáge vuogi, danin go čoakkáldagas sáhttet leat sihke šaddo- ja eallešlájat seahkálagaid. Dušše šaddošlájaid čoakkidettiin oahppit dahket šaddočoakkáldaga báhpára ala bearpmaid siste.</p> 2024-03-14T12:59:16+02:00 https://peda.net/id/17563d5ee1f 2024-03-14T13:00:38+02:00 <p><strong>Šattuid pressen</strong> (kasvien prässäys)</p> <p><strong><span class="editor underline">Bábirbearbma: </span></strong></p> <p>Dárbašat:</p> <p>aviissat, maid gaskkas šattut biddjojuvvot goikat</p> <p>girjjit / geađggit / diilageađggit deaddun aviisalána ala</p> <p>vilges A4-báhpárat / báberárkkat sárguma várás, maidda šattut teipejuvvojit</p> <p>teaipa dahje liibmabábir</p> <p>nammaláhput (málle mielde)</p> <p>2 kartoŋŋa báttiiguin / kartoŋŋabearbma, maid gaskkas šaddočájánasat seailluhuvvojit  </p> <p> </p> <p><strong>Bargorávvagat</strong><strong>:</strong> (heivehuvvon: Koulun biologia. Metsät ja suot. Otava 2005.)</p> <ol> <li>Čoakke šattuid dalle go <strong>leat lieđđumin</strong> plastihkka- dahje bábersehkkii.</li> <li>Čoakke smávva šattuid (eai muorat eaige miestagat) <strong>ruohttasiiguin</strong>. Váldde stuorra šattuin dakkár osiid, main leat lieđit ja lasttat.</li> <li>Buhtis muoldda ja ruskkaid eret. Stelle šattu čorgadit aviissaid gaskii.</li> <li>Merke juohke šattus čoaggindieđuid sierra báhpára ala.</li> <li>(Bija báhpáriid šattuiguin guovtti stirdo pláhtta gaskii ja) bija dan ala geđggiid dahje girjjiid deaddun.</li> <li>Čuovo šattuid goikadeami beaivválaččat ja molsso báhpáriid dárbbu mielde.</li> <li>Go šattut leat goikan, darvvit daid smávva teaipabihtáin A4-báhpára dahje báberárkka ala.</li> <li>Dievasmahtte nammaláhpu ja liibme dan šattu báldii báhpára vuolleravdii.</li> <li>Vurke šaddočájánasaid bearpma sisa.</li> </ol> 2024-03-14T13:00:38+02:00 https://peda.net/id/312730f8e1f 2024-05-17T15:11:00+03:00 <p><strong><span class="editor underline">Digitála bearbma:  </span></strong></p> <p>Bargorávvagat: (heivehuvvon: Koulun biologia. Metsät ja suot. Otava 2005.)</p> <ul> <li>Govve šattus <strong>golbma </strong>iešguđetlágan gova šattu gávdnanbáikkis:</li> </ul> <ol> <li>Oppalaš govva gávdnanbáikkis.</li> <li>Šaddu ja govvejeaddji seamma govas (iežár - selfie).</li> <li>Lagasgovva šattus, šaddu lea loktejuvvon vilges báhpára ala. Dalle oidnosis leat maiddái ruohttasat ja nađđa.</li> </ol> <p> </p> <ul> <li>Govve eallis <strong>golbma</strong> sierra gova gávdnanbáikkis. Govve nu lahka go vejolaš.</li> </ul> <ol> <li>Oppalaš govva eallis gávdnanbáikkis.</li> <li>Dárkilut govva eallis gávdnanbáikkis. Govve nu buori lagasgova go vejolaš.</li> <li>Govvejeaddji ealli gávdnanbáikkis, seamma báikkis gokko ealli lei govvedettiin.</li> </ol> <ul> <li>kopiere govaid PowerPoint-diai ja čále nammaláhppodieđuid gova báldii.</li> <li>PowerPoint-dieđut oahpaheaddjái.</li> <li>VURKE BUOT GOVAID JA GOVVADIEĐUID GEASE ÁIGGE DIHTORA MUITUI/MUITOSÁGGÁI/ ii dušše telefovnna balvabálvalussii!</li> </ul> <br/> <br/> <p><strong><span class="editor underline">Dás lea ovdamearka govain.</span></strong></p> <p><br/> Čuvvosat:</p> 2024-03-14T13:01:21+02:00 https://peda.net/id/411cc572e1f 2024-03-14T13:02:02+02:00 <p> </p> <p><strong>Namma: </strong>guovžžamuorji (riekonmarja)</p> <p><strong>Gávdnanbáiki:</strong> Avvil, Avvil johgáddi</p> <p><strong>Beaivi:</strong> 7.7.2024</p> <p><strong>Šaddanbáiki:</strong> mielli johgáttis</p> <p><strong>Čoaggi:</strong> Alehtta Čoaggi</p> 2024-03-14T13:01:48+02:00 https://peda.net/id/2b347a5ae1f 2024-03-14T13:15:30+02:00 <table border="1" style="border-collapse: collapse; width: 100%;"> <tbody> <tr> <td> <p>Leaibi<br/> <br/> Guopparjeagil (hirvenjäkälä)</p> <p>Soahki</p> <p>Lukti (sara)</p> <p>Ehtemas (juolukka) <br/> <br/> Báktegáiskkit</p> <p>Gazzasámil (kynsisammal)</p> <p>Idnešattut (liekokasvit)</p> <p>Varravárbu (kurjenkanerva)</p> <p>Fiskesviola</p> <p>Niitoullu (luhtavilla) <br/> <br/> Vuovdegáiskkit (metsäimarre)  </p> <p>Guossarássi (metsäkorte)  </p> <p>Boaresgállárássi (metsäkurjenpolvi)</p> <p>Guolbbanásti (metsätähti) </p> <p>Sarrit</p> <p>Giegajokŋa</p> <p>Čáhppesmuorji</p> <p>Jeagil</p> <p>Jokŋa</p> <p>Čurolasta (kihokki)</p> <p>Šállja, ráidá (raita)</p> <p>Guovžžamuorji (riekonmarja)</p> <p>Soahterássi (riidenlieko)</p> <p>Gáranasmuorji (sianpuolukka)</p> <p>Deaškedaŋas (sielikkö)</p> <p>Olašrássi (suokukka)</p> <p>Jeaggeviola</p> <p>Duottarsáhpal (tunturikurjenherne)</p> <p>Miektaullu (tupasvilla)</p> <p>Lieđđedaŋas (uuvana)</p> <p>Skierri</p> <p>Vándádivga (vanamo)</p> <p>Busságeahpil</p> <p>Luomi</p> <p>Guohcarássi (suopursu)</p> </td> <td>Ealga<br/> <br/> Buoidda<br/> <br/> Njoammil<br/> <br/> Oarri<br/> <br/> Rieban</td> <td>Snárttal<br/> <br/> Skire<br/> <br/> Vintán<br/> <br/> Beštor<br/> <br/> Dovtta<br/> <br/> Gaccepaš<br/> <br/> Čearrit (lapintiira)<br/> <br/> Guovssat<br/> <br/> Čukčá<br/> <br/> Ránesrásttis<br/> <br/> Buoidecizáš<br/> <br/> Hurri<br/> <br/> Čoađgi<br/> <br/> Vuoražas</td> <td>Vuskkon<br/> <br/> Soavvil (hárre)<br/> <p>Hávga<br/> <br/> Rávdu<br/> <br/> Dápmot</p> </td> </tr> </tbody> </table> 2024-03-14T13:15:30+02:00 https://peda.net/id/778c029ee1f 2024-05-17T15:14:30+03:00 <p><strong>Veahki ealániid identifiseremii</strong></p> <p>Identifiseremii sáhtát geavahit <a href="http://www.luontoportti.com/suomi/fi" target="_blank" rel="nofollow ugc noopener">http://www.luontoportti.com//suomi/fi</a> ja sámegielat neahttagirjji, Samuli Aikio <em>Šaddonamahusat</em>: <a href="http://www.calliidlagadus.org/web/index.php?sladja=48&amp;giella1=sam" target="_blank" rel="nofollow ugc noopener">http://www.calliidlagadus.org/web/index.php?sladja=48&amp;giella1=sam</a>  <br/> <br/> Identifiseremis sáhtát geavahit maiddái čuovvovaš prográmmaid: Google Lens, iNaturalist ja PlantSnap. <br/> Dihto prográmmat gáibidit čáliheami sisa, muhto dan sáhtát mannat meattá. Dat sisttisdollet dábálaččat máidnosiid.</p> 2024-03-14T13:03:19+02:00 https://peda.net/id/57af794ee20 2024-03-14T15:47:04+02:00 <ul> <li>Bohccot ja šibiteallit dego omd. gusat ja burrut</li> <li>Elliidgárddi eallit, jiellateallit (ruoktoealli)</li> <li>Jápmán eallit dego lottit, guolit (omd. gávppis),</li> <li>Šaddogárddi šattut</li> <li>Okta ealli ain hávil (ii heive rehkenastit guoktin varrislotti ja njiŋŋálašlotti)</li> <li>Interneahttagovat elliin</li> <li>Eallit, maid it leat identifiseren</li> <li>Divrrit</li> </ul> 2024-03-14T15:47:04+02:00 https://peda.net/id/7ab3ff32e20 2024-05-17T15:31:21+03:00 <p>Ealánčoakkáldaga árvosátni lea ¼ oassi gávccát luohká biologiija árvosánis. Ealánčoakkáldat vuhtiiváldojuvvo juovlla árvvoštallamis, dasto danin dan váikkuhus lea stuorit go ¼ oassi. Ealánčoakkáldat ii váikkuhit giđa árvosátnái.</p> <p><br/> Árvvoštallamii váikkuhit earret eará:</p> <p>Ealánčoakkáldagas deaddu lea jagi 2024 áigge čoggojuvvon ealániin.</p> <p>Juos čoakkát listtus <strong>10 ealána</strong>, sáhtát oažžut <strong>árvosáni 6</strong>, juos eará árvvoštallankritearat ollašuvvet.</p> <p>Juos čoakkát listtus <strong>20 ealána</strong>, sáhtát oažžut <strong>árvosáni 8</strong>, juos eará árvvoštallankritearat ollašuvvet.</p> <p>Juos čoakkát listtus <strong>30 ealána</strong>, sáhtát oažžut <strong>árvosáni 10</strong>, juos eará árvvoštallankritearat ollašuvvet.</p> <p> - Oaččut maiddái čoaggit eará go listtus máinnašuvvon ealániid, muhto dain oaččut unnit čuoggáid go listtu ealániin.</p> <p>- Ealánčoakkáldaga čorgatvuohta váikkuha árvosátnái, ovdamearkka dihte šattuid goikadeapmi dahje govaid kvaliteahtta.</p> <p>- Čuoggáid oaččut riekta identifiserejuvvon ealániin, ii dain, mat leat identifiserekeahttá.</p> <p>- Mo leat čuvvon njuolggadusaid barggadettiin; ovdamearkka dihte nammaláhpuin leat buot gáibiduvvon dieđut.</p> 2024-03-14T15:48:03+02:00